Różnice biologiczne determinują sposób tworzenia się wspomnień po wstrząsach emocjonalnych, co otwiera możliwości opracowania indywidualnych strategii profilaktycznych.
Spis treści
Związek między pamięcią, stresem i biologią kobiet od dziesięcioleci znajduje się w centrum zainteresowania badań, ale nowe odkrycia naukowe pozwalają na dokładniejsze i głębsze zbadanie tej kwestii. Ostatnie badania pokazują, że cykliczne zmiany hormonalne wpływają nie tylko na nastrój, ale także na zdolność przetwarzania i przechowywania wspomnień, zwłaszcza związanych z traumatycznymi przeżyciami.
Odkrycie to pomaga nam zrozumieć, dlaczego kobiety częściej cierpią na zespół stresu pourazowego i dlaczego pamięć kobiet różnie reaguje na sytuacje wywołujące silny stres emocjonalny.
Eksperci ostrzegają, że uwzględnienie wpływu cyklu menstruacyjnego na funkcjonowanie mózgu może radykalnie zmienić zarówno profilaktykę, jak i leczenie stanów związanych ze stresem, otwierając możliwości opracowania strategii dostosowanych do specyficznych potrzeb biologicznych każdej kobiety.
Dlaczego wysoki poziom estrogenu wpływa na pamięć u kobiet
Badanie przeprowadzone na Uniwersytecie Kalifornijskim w Irvine wykazało, że wysoki poziom estrogenu w mózgu zwiększa ryzyko wystąpienia u kobiet problemów z pamięcią związanych ze stresem. Zjawisko to pomaga wyjaśnić, dlaczego kobiety są prawie dwukrotnie bardziej narażone na rozwój zespołu stresu pourazowego i dlaczego są bardziej podatne na demencję w starszym wieku.
Podczas cyklu menstruacyjnego poziom estrogenu stopniowo wzrasta po menstruacji i osiąga szczyt przed owulacją. W tym czasie mózg kobiety charakteryzuje się wysoką plastycznością, co sprzyja uczeniu się i szybkiemu tworzeniu wspomnień. Jednak ten sam stan zwiększa wrażliwość na bodźce emocjonalne i może zwiększyć podatność na traumatyczne wydarzenia.
Po owulacji, kiedy poziom estrogenu spada i dominuje progesteron, reakcje emocjonalne stabilizują się, a utrwalanie traumatycznych wspomnień zmniejsza się. Te różnice hormonalne wpływają na sposób utrwalania wspomnień związanych z sytuacjami stresowymi.
Główne wnioski z badania
W badaniu przeprowadzonym pod kierownictwem dr Tally Z. Baram wykorzystano modele zwierzęce do zbadania związku między szczytami hormonalnymi a wpływem stresu. Eksperymenty wykazały, że myszy poddane stresującym sytuacjom w okresach wysokiego poziomu estrogenu miały większe trudności z zapamiętywaniem wydarzeń i silniejsze reakcje emocjonalne na bodźce związane z traumą. Natomiast efekty te były mniej wyraźne w okresach niskiego poziomu estrogenu.
Naukowcy odkryli, że reakcja była mniej wyraźna u samców myszy, co wskazuje, że zarówno płeć biologiczna, jak i tło hormonalne traumatycznego wydarzenia determinują stopień zaburzeń pamięci. Tally Z. Baram wyjaśniła, że chociaż estrogen jest niezbędny do uczenia się i funkcjonowania mózgu, jego podwyższony poziom w hipokampie podczas stresu może prowadzić do długotrwałych zmian.
Na poziomie molekularnym badania wykazały, że estrogen zwiększa elastyczność genetyczną mózgu i aktywuje geny odpowiedzialne za plastyczność synaptyczną. Ta zdolność poprawia funkcje poznawcze w normalnych warunkach, ale w przypadku poważnego urazu może pozostawić nieodwracalne ślady w obwodach mózgowych odpowiedzialnych za pamięć.
Kolejnym ważnym odkryciem jest to, że wpływ estrogenu na pamięć zależy od dwóch typów receptorów: receptora alfa, który dominuje u mężczyzn, oraz receptora beta, który jest bardziej wyraźny u kobiet. Blokując aktywność tego receptora, naukowcy byli w stanie zapobiec pogorszeniu pamięci i odkryli możliwość spersonalizowanego leczenia, uwzględniającego płeć i cykl hormonalny.
Elizabeth Heller, profesor Uniwersytetu Pensylwanii, stwierdziła, że podatność na traumę jest w większym stopniu związana ze stanem hormonalnym przed wydarzeniem niż z charakterem samego wydarzenia. U kobiet podatność na rozwój głębokich traumatycznych wspomnień i uogólnionego lęku zależy od fazy cyklu menstruacyjnego w czasie stresującego wydarzenia.
Wyniki badań przeprowadzonych na Uniwersytecie Kalifornijskim pokazują, że podatność na zaburzenia pamięci wywołane stresem zależy nie tylko od rodzaju traumy, ale także od kontekstu biologicznego, w którym mózg odczuwa zagrożenie.
Informacje te otwierają drogę do opracowania strategii medycznych i profilaktycznych uwzględniających indywidualny cykl hormonalny, co pozwoli na opracowanie konkretnych i spersonalizowanych rozwiązań dla zdrowia kobiet.
